1. Bao quy đầu thắt nghẹt (paraphimosis) là gì?
Bao quy đầu thắt nghẹt (paraphimosis) là tình trạng bao quy đầu sau khi tuột xuống thì không thể trở lại vị trí bình thường để che phủ đầu dương vật. Nguyên nhân là do hẹp miệng bqđ khiến bao quy đầu không thể di chuyển sau khi tuột xuống quá mạnh, tình trạng này dẫn đến ứ trệ tuần hoàn của dương vật, nếu không điều trị kịp thời có thể gây hoại tử dương vật.
2. Bao quy đầu thắt nghẹt do đâu?
Nguyên nhân gây thắt nghẹt bqđ ở người lớn chủ yếu là do sau các can thiệp y tế. Nó có thể là các thủ thuật can thiệp vào niệu đạo như đặt ống sonde tiểu Foley hoặc mở thông bàng quang. Trước các thủ thuật này BQĐ thường được kéo xuống để bộc lộ đầu dương vật, vì vậy tất cả nhân viên y tế cần phải nhận thức được nguy cơ này, luôn có thói quen kéo bao quy đầu trở lại vị trí bình thường sau thủ thuật. Nếu bqđ không được kéo lại vị trí ban đầu sau thủ thuật và miệng bao bị hẹp, nó có thể bị kẹt lại ở rãnh quy đầu. Vòng thắt này đóng vai trò như một dây chằng, gây rối loạn lưu thông máu và bạch huyết ở dương vật. Sự co thắt này trong một số trường hợp rất nghiêm trọng, có thể dẫn đến hoại tử dương vật (hình 2).
3. Chẩn đoán bao quy đầu thắt nghẹt
Chẩn đoán thắt nghẹt bao quy đầu chủ yếu dựa vào thăm khám trực tiếp, biểu hiện qua tình trạng da quy đầu bị kéo tuột xuống qua rãnh dương vật và có hiện tượng phù nề. Phần lớn trường hợp gặp ở người lớn vẫn còn đặt sonde niệu đạo Foley. Nếu trong khi thăm khám, đầu dương vật trở nên cứng và có màu đen, việc điều trị cần được ưu tiên ngay để ngăn ngừa tình trạng hoại tử của dương vật.
Xem thêm: – Chẩn đoán và điều trị paraphimosis
Nếu bệnh nhân đã được cắt bao quy đầu đúng cách từ trước, nguyên nhân của thắt nghẹt bqđ thường là do các vật dụng hình tròn được đeo vào dương vật (hình 3) hoặc ở trẻ em nguyên nhân có thể gặp là do tóc quấn quanh dương vật.
4. Điều trị bao quy đầu thắt nghẹt
Thắt nghẹt bao quy đầu là một cấp cứu đòi hỏi được tiến hành gấp rút nhằm ngăn ngừa tình trạng thiếu máu cục bộ và hoại tử dương vật. Điều trị theo nguyên tắc dựa trên việc kéo bao quy đầu về lại vị trí bình thường và giải quyết nguyên nhân gây ra tình trạng co thắt.
Xem thêm: Mổ chít hẹp bao quy đầu
Các thao tác thực hiện để điều trị thắt nghẹt bao quy đầu gây đau rất nhiều cho bệnh nhân. Ở trẻ em, sử dụng thuốc bôi gây tê tại chỗ quanh dương vật và đầu dương vật (2% lidocaine gel hoặc kem lidocaine 5%, hoặc EMLA Cream®: 2,5% prilocaine plus 2,5% lidocaine) trong 15-30 phút cho phép thực hiện thủ thuật gần như không đau. Có thể sử dụng các phương pháp giảm đau khác trước khi thực hiện thủ thuật như gây tê vùng cùng cụt, cho hiệu quả gần như ngay lập tức.
Điều trị thắt nghẹt bqđ trước tiên cần làm giảm được tình trạng phù nề. Điều này có thể đạt được bằng nhiều phương pháp, mỗi phương pháp có thể được áp dụng nếu phương pháp trước thất bại:
Có thể nhanh chóng giảm tình trạng phù nề bằng cách tiêm 1ml dung dịch hyaluronidase (150U/ ml như Wydase®, Wyeth-Ayerst, USA) vào một hoặc nhiều điểm trên bao quy đầu đang sưng bằng ống tiêm.
Hình 4: Cách xử trí nhanh tình trạng thắt nghẹt bao quy đầu
Sau khi đã giảm được tình trạng phù nề, thao tác tiếp theo để giải quyết tình trạng thắt nghẹt bqđ theo kinh điển là dùng tay để ép và đẩy khối nghẹt bqđ về lại vị trí bình thường (hình 4). Nếu không thể dùng tay để đẩy bqđ xuống được thì dùng 4 panh không mấu kẹp vào các vị trí 3,6,9,12 giờ của vòng nghẹt, kéo nhẹ nhàng và đối xứng.
Nếu thao tác này không thành công, sau khi sát khuẩn dương vật bằng dung dịch polividone iodine, rạch 1 vết trên khối vòng nghẹt, thường rạch ở vị trí 12 giờ (hình 5). Điều này làm giảm tính di động của khối nghẹt và bqđ và cho phép định vị lại vị trí của nó.
Nếu tính trạng phù nề nhẹ thì sau khi giải quyết tình trạng thắt nghẹt bqđ có thể tiến hành cắt bqđ luôn. Trong trường hợp phù nề nặng, việc cắt bqđ có thể hoãn lại cho đến khi hết phù nề, thường mất vài ngày.
Xem thêm:
– Những biến chứng khi cắt bao quy đầu
– Các bài viết về: Bao quy đầu
